Federalisme

Het federalisme is het politiek stelsel van een bondstaat. Het gezag van de staat wordt onderverdeeld in afzonderlijke delen die op zich een grote verantwoordelijkheid dragen. In dit verband wordt de autonomie van de problemen die elk gebied alleen betreffen behandeld terwijl de belangen van de gehele staat door de federale instellingen worden waargenomen. De meeste macht ligt weliswaar bij de bondstaat in zijn geheel maw bij de centrale overheid. We mogen aannemen dat de helft van de wereld het federaal systeem heeft aangenomen al is het gedachtengoed zeer uiteenlopend. De bondstaat is populair omdat het de kloof dicht tussen de relatie van het individu en de gemeenschap en omdat het zorg draagt om de burger zoveel mogelijk te laten betrekken bij de politieke doelstellingen die zijn belangen rechtstreeks beïnvloeden. Na de tweede oorlog was er een grote drang naar integratie van vele gemeenschappen en werd er in Europa veelal moeite gedaan om dit ook in de realiteit om te zetten. Maar de federale structuur is niet overal even succesvol, in Joegoslavië en Canada blijft de strijd tussen de gemeenschappen gewoon verderbestaan. Daaruit kunnen we afleiden dat een bondstaat met slechts 2 deelstaten onvoldoende waarborgen voor succes geeft.

Federalisme in België:

Na de onafhankelijkheid van 1830 is België een eenheidsstaat waar de beslissingsmacht bij een nationaal parlement en een nationale regering ligt. Zes staatshervormingen (1970, 1980, 1988-1989, 1993, 2001-2003 en 2011) hebben België hertekend tot wat het nu is: een federale structuur die de gewestelijke en de culturele identiteiten met elkaar verzoent. Het unitaire België van 1830 heeft thans een complexere structuur op drie niveaus in het leven geroepen: het hoogste niveau bestaande uit de federale overheid, de gemeenschappen en de gewesten, dan het middelste niveau met de provincies en ten slotte het laagste niveau met de gemeenten. Zo bestaat België uit drie gemeenschappen (de Vlaamse Gemeenschap, de Franse Gemeenschap en de Duitstalige Gemeenschap), drie gewesten (het Vlaamse Gewest, het Brussels Hoofdstedelijk Gewest en het Waalse Gewest), tien provincies (Antwerpen, Vlaams-Brabant, Waals-Brabant, West-Vlaanderen, Oost-Vlaanderen, Henegouwen, Luik, Limburg, Luxemburg, Namen) en vijfhonderd negenentachtig gemeenten. De beslissingsmacht ligt nu niet meer uitsluitend in handen van de federale regering en het federale parlement. Het land wordt bestuurd door verschillende overheden die autonoom beslissen over de aangelegenheden waarvoor ze zijn aangesteld. De federale overheid blijft bevoegd voor alles wat in het belang van alle Belgen is, los van elke taalkundige, culturele of territoriale overweging, zoals buitenlandse zaken, landsverdediging, justitie, financiën, sociale zekerheid en een groot deel van de volksgezondheid en binnenlandse zaken. Ook alle verantwoordelijkheden van België en van de deelstaten aangaande de Europese Unie en de NAVO zijn een zaak van de federale overheid. De gemeenschappen zijn bevoegd voor de persoonsgebonden aangelegenheden van wie er deel van uitmaakt, zoals taal, cultuur en onderwijs.

Federale staten in de wereld:
Argentinië, België, Comoren, Brazilië, Ethiopië, Mexico, Irak, Verenigde Staten, Oostenrijk, Nigeria, Australië, Duitsland, Zuid-Afrika, Bosnië, Herzegovina, Malesië, Rusland, Spanje, Pakistan, Zwitserland, Ethipopië, Saint Kitts en Nevis, Micronesia, Venezuela, India, Verenigde Arabische Emiraten.